En toch kregen deze burgers onlangs een koude douche.

De Europese Commissie besloot geen nieuwe wetgeving voor te stellen om te voorkomen dat uitgevers aangekochte games onbruikbaar maken zodra servers worden uitgeschakeld. Volgens de initiatiefnemers werd daarmee opnieuw duidelijk wat veel Europeanen al langer vermoeden: wanneer de belangen van grote bedrijven botsen met die van consumenten, krijgen de bedrijven vaak een stuk makkelijker invloed tot de besluitvorming.

1,3 miljoen burgers versus een handvol lobbyisten

Wat deze kwestie zo bijzonder maakt, is het contrast.

Aan de ene kant staan meer dan 1,3 miljoen Europese burgers die vragen om een simpele bescherming: als een game verkocht wordt, moet deze niet volledig waardeloos worden zodra een uitgever besluit de stekker eruit te trekken.

Aan de andere kant staan lobbyorganisaties van de game-industrie die waarschuwen voor hoge kosten, juridische problemen en technische onmogelijkheden.

Tijdens de livestreams rond de Europese reactie werd meerdere keren gewezen op het grote aantal gesprekken tussen beleidsmakers en vertegenwoordigers van de industrie. Europarlementariërs spraken openlijk hun zorgen uit over de invloed van deze lobbygroepen en de mate waarin hun argumenten terugkeerden in de reactie van de Commissie.

Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van corruptie.

Maar het roept wel een ongemakkelijke vraag op:

Waarom voelt het voor zoveel burgers alsof hun stem minder zwaar weegt dan die van bedrijven met miljoenenbudgetten?

De bekende tactiek: overdrijven om verandering tegen te houden

Opvallend is dat tegenstanders van Stop Killing Games vaak hetzelfde argument gebruiken.

Ze stellen dat uitgevers gedwongen zouden worden om servers voor eeuwig online te houden.

Dat klinkt dramatisch.

Het probleem is alleen dat dit niet de kern van het initiatief is.

De campagne vraagt niet om eeuwige ondersteuning. Ze vraagt om een redelijke oplossing wanneer ondersteuning eindigt. Bijvoorbeeld door spelers zelf servers te laten draaien of een spel in een speelbare staat achter te laten.

Veel oudere games doen dit al decennialang.

Toch blijft het beeld bestaan dat consumenten iets onmogelijks eisen.

Het is een bekende lobbystrategie: presenteer de meest extreme interpretatie van een voorstel en bestrijd vervolgens die versie van het verhaal.

Een democratisch probleem

Wat misschien nog zorgwekkender is, is de reactie van verschillende Europarlementariërs.

Niet alleen gamers uitten kritiek op de Commissie. Ook leden van het Europees Parlement deden dat.

Meerdere parlementariërs verklaarden tijdens de bijeenkomst dat zij teleurgesteld waren over de reactie en dat de Commissie volgens hen te weinig initiatief toont om consumentenrechten te versterken.

Dat raakt aan een groter probleem binnen de Europese Unie.

Het Europees Parlement kan niet zelfstandig wetgeving indienen zoals nationale parlementen dat vaak wel kunnen. De Commissie heeft daarin een unieke machtspositie.

Wanneer die Commissie besluit niets te doen, ontstaat al snel het gevoel dat miljoenen handtekeningen uiteindelijk weinig betekenen.

Dat is gevaarlijk voor het vertrouwen in de democratie.

Het gaat niet alleen over games

Veel mensen denken dat dit een discussie is over hobby’s.

Dat is een vergissing.

Games zijn tegenwoordig digitale producten waar consumenten tientallen of zelfs honderden euro’s voor betalen.

De vraag is daarom veel groter:

Wat betekent eigendom nog in een digitale wereld?

Als een bedrijf een product kan uitschakelen nadat het verkocht is, hoeveel bezit de consument dan eigenlijk nog?

Dat vraagstuk beperkt zich niet tot videogames. Het raakt software, digitale diensten, cloudproducten en mogelijk zelfs toekomstige AI-diensten.

De strijd is nog niet voorbij

Ondanks de afwijzende reactie van de Europese Commissie lijkt de discussie nog lang niet voorbij.

Meerdere Europarlementariërs hebben aangekondigd het onderwerp opnieuw aan te kaarten via toekomstige wetgeving, waaronder de Digital Fairness Act.

Dat betekent dat de 1,3 miljoen handtekeningen waarschijnlijk niet in een la verdwijnen.

Maar de hele affaire heeft wel iets blootgelegd.

Niet zozeer een probleem binnen de game-industrie alleen.

Maar een groeiend gevoel onder burgers dat grote bedrijven makkelijker gehoord worden dan de mensen die uiteindelijk hun producten kopen.

En als dat gevoel blijft groeien, dan heeft Brussel een veel groter probleem dan alleen het behoud van videogames.

Het heeft dan een vertrouwensprobleem.

Het bericht Stop Killing Games: hoe lobbyisten meer invloed hebben dan 1,3 miljoen burgers verscheen eerst op TijdloosGamen.

De kern van het probleem is simpel, maar de oplossing blijkt een juridisch mijnenveld. Uitgevers hanteren vaak licentieovereenkomsten die stellen dat zij een game op ieder gewenst moment onklaar mogen maken. Recentelijk zagen we dit nog bij Ubisoft’s The Crew en EA’s Anthem. Volgens Scott is deze praktijk niet alleen moreel verwerpelijk, maar simpelweg in strijd met bestaande Europese wetgeving. Hoewel de campagne onlangs triomfeerde door de benodigde handtekeningen voor het Europees Burgerinitiatief binnen te harken, waarschuwt Scott dat de weg naar een definitieve overwinning allerminst een rechte lijn is.

Politiek schaakspel in Brussel

De spanning stijgt nu er een cruciaal overleg met de Europese Commissie op de agenda staat. De signalen zijn echter gemengd. Eerdere gesprekken achter gesloten deuren suggereerden dat de Commissie gevoelig is voor de lobby vanuit de industrie. Er werd gesproken over games als “levende organismen” die constante updates behoeven, een metafoor die volgens critici rechtstreeks uit het handboek van grote uitgevers komt. De vrees bestaat dat de Commissie streeft naar deregulering, waarbij de industrie gevraagd wordt zichzelf te controleren. Een bittere pil, aangezien zelfregulering de afgelopen dertien jaar juist heeft geleid tot de huidige situatie waarin slechts een fractie van de ‘killed games’ speelbaar wordt gehouden voor de consument.

Toch gloort er hoop aan de horizon. Waar de Europese Commissie wellicht aarzelt, lijkt het Europees Parlement juist warm te lopen voor de zaak. Bronnen binnen de politiek wijzen op een groeiende meerderheid die bereid is om de vernietiging van betaalde software aan banden te leggen. De strategie is nu om via meerdere kanalen tegelijk aan te vallen: als het burgerinitiatief vastloopt, zijn er nog zijpaden via de Digital Fairness Act of de herziening van de Digital Content Directive.

De oprichting van de ‘Game-waakhonden’

Een cruciale nieuwe fase in deze campagne is de professionalisering. De beweging transformeert van een amateuristisch collectief naar een serieuze politieke factor door de oprichting van twee officiële NGO’s. In Europa zal een team onder leiding van experts als Moritz Katzner fungeren als een permanente tegenlobby in Brussel. Dit betekent dat uitgevers niet langer ongestoord hun narratief kunnen pushen zonder weerwoord van een organisatie die de rechten van de gamer bewaakt.

Verrassend genoeg waait de wind ook uit het westen. Er wordt momenteel een Amerikaanse tak van de NGO opgezet die al actief lobbyt in Washington en op staatsniveau. Hoewel de juridische basis in de VS minder consumentvriendelijk is dan in de EU, hoopt de beweging dat de dreiging van nieuwe wetgeving in meerdere regio’s uitgevers dwingt hun gedrag preventief aan te passen. Het doel is simpel: maak van ‘end-of-life’ planning een standaard onderdeel van de ontwikkeling. Het kost een fractie van het budget en voorkomt juridische nachtmerries.

De wet is een traag maar krachtig wapen

Mocht de politieke weg doodlopen, dan rest de weg van de lange adem: handhaving van bestaande wetten. Juridisch zwaargewicht Alberto Hidalgo Serezo, die promoveerde op dit specifieke onderwerp, is kraakhelder: het eenzijdig onklaar maken van een verkocht product is onrechtmatig. Een contract mag niet volledig afhankelijk zijn van de grillen van één partij. De huidige chaos bij Europese consumentenbonden, die momenteel per land en zelfs per telefoontje verschillend reageren op klachten over The Crew, onderstreept de noodzaak voor een centrale uitspraak.

Hoewel trajecten via de rechter jaren in beslag kunnen nemen, zijn ze voor de industrie potentieel veel gevaarlijker. Waar nieuwe wetgeving vaak niet met terugwerkende kracht geldt, kan een rechterlijke uitspraak over bestaande wetten leiden tot massale schadeclaims voor games die jaren geleden al zijn afgesloten.

De komende maanden zullen uitwijzen of de Europese Commissie de kant van de innovatieve, maar soms roekeloze industrie kiest, of dat zij de rug recht houdt voor de miljoenen consumenten die simpelweg willen behouden waar ze voor hebben betaald. Eén ding is zeker: de tijd dat uitgevers geruisloos de geschiedenis konden wissen, is definitief voorbij.

Het bericht De strijd om ons digitale erfgoed: Is de genadeslag voor game-vernietiging in zicht? verscheen eerst op TijdloosGamen.