Tijdens Gamescom had ik naast de grote titels ook een gesprek met Mark Cale, oprichter van System 3. Zijn bedrijf brengt binnenkort James Pond Legacy: The Pond Is Not Enough uit, een collectie met vier klassieke games uit de serie, verspreid over twaalf verschillende versies. Het gesprek nam al snel een andere wending en ging niet alleen over de terugkeer van James Pond, maar ook over het gebruik van AI en het bewaren van deze oude games.

De olifant in de kamer

Laten we het direct over de olifant in de kamer hebben. Ik was mij totaal niet bewust van de rel die was ontstaan door een artikel van Time Extension over de trailer van James Pond Legacy: The Pond Is Not Enough. De website stelt dat het artwork en delen van de trailer kenmerken van generatieve AI vertonen. System 3 ontkent dat er generatieve AI is gebruikt voor de collectie.

De discussie kreeg vervolgens een extra lading door Chris Sorrell, de oorspronkelijke bedenker van James Pond en de programmeur, designer en artiest van de eerste drie games. Sorrell laat in een interview met Time Extension weinig heel van de collectie. Hij zegt dat hij op geen enkele manier bij het project is betrokken of ervoor is geraadpleegd en is vooral kritisch op de manier waarop er volgens hem met de nalatenschap van James Pond wordt omgegaan.

Ook over het vermeende gebruik van AI is hij uitgesproken. Tegelijkertijd noemt Sorrell het onderwerp AI zelf “complicated”. Zijn kritiek richt zich volgens hem vooral op de manier waarop bedrijven AI kunnen inzetten om mensen uit het creatieve proces te houden.

Eerlijk gezegd vind ik het jammer dat deze discussie nu zo sterk de aandacht opeist. Niet omdat de vragen rond AI niet interessant zijn, maar omdat daardoor al snel wordt vergeten wat er daadwerkelijk met de games gebeurt. Tijdens mijn korte speelsessie op de Switch 2 kreeg ik namelijk vooral een klassieke re-release voorgeschoteld, waarbij de oorspronkelijke games centraal staan. En juist daar zit een interessant verhaal.

De geschiedenis moet bewaard blijven

Het gesprek ging al snel over iets wat bij retro-games steeds belangrijker wordt: preservation. Volgens Cale is het niet vanzelfsprekend dat oude games beschikbaar blijven. “We willen de games bewaren voordat ze verdwijnen”, legt hij uit.

System 3 bezit de rechten op James Pond al sinds het begin van de jaren 2000 en ziet de collectie daarom als een manier om de serie opnieuw onder de aandacht te brengen, maar ook om verschillende historische versies niet verloren te laten gaan.

Dat klinkt misschien als een voor de hand liggende reden om een oude game opnieuw uit te brengen, maar bij oudere games is het bewaren van de oorspronkelijke versies minder eenvoudig dan het lijkt. Games verschenen vaak op meerdere systemen en die versies kunnen onderling verschillen. Zodra de hardware waarop ze oorspronkelijk verschenen moeilijker verkrijgbaar wordt, wordt het ook lastiger om die games op hun oorspronkelijke manier te ervaren.

Voor de collectie is daarom een gespecialiseerd bedrijf ingeschakeld om de verschillende versies met emulatie te bewaren. De fysieke Switch 2-uitgave vormt vervolgens een manier om de collectie ook daadwerkelijk beschikbaar te maken op moderne hardware.

Geschiedenis van James Pond staat op één

Wat vooral opviel tijdens het gesprek met Cale, is hoeveel waarde hij hecht aan de geschiedenis van James Pond. Hij sprak uitgebreid over het bewaren van de verschillende games en versies en maakte duidelijk dat het project voor System 3 om meer draait dan alleen het opnieuw uitbrengen van een paar oude titels.

Dat gaf het gesprek voor mij ook een andere lading. Het kwam duidelijk over alsof het bewaren van James Pond hem daadwerkelijk aan het hart gaat. Juist daarom vond ik het jammer dat het gesprek zo sterk in de richting van de AI-discussie werd getrokken. Die controverse is inmiddels onderdeel van het verhaal rond de collectie, maar tijdens het gesprek zelf kreeg ik vooral de indruk dat Cale wilde vertellen waarom hij deze games opnieuw beschikbaar wil maken en waarom het belangrijk is dat ze niet verdwijnen.

En daar zit voor mij uiteindelijk de interessantste kant van James Pond Legacy. Niet dat er opnieuw een oude game op een moderne console verschijnt, want dat gebeurt regelmatig, maar dat er zichtbaar moeite is gestoken in het bewaren van verschillende versies en de geschiedenis rond de serie.

Klassieke gameplay op de Switch 2

Na het gesprek was het tijd om zelf kort met James Pond Legacy aan de slag te gaan. Veel tijd om te spelen was er helaas niet meer, maar ik kreeg wel de kans om de Genesis, oftewel Mega Drive-versie, te proberen. Wie James Pond uit de jaren 90 kent, weet eigenlijk meteen wat hij kan verwachten. Je rent over het scherm, ontwijkt obstakels en vijanden en gaat op pad door de kleurrijke levels.

Op de Switch 2 liep de game tijdens mijn korte speelsessie soepel. Het voelt daarmee vooral als een klassieke re-release zoals we die vaker zien. De oorspronkelijke game blijft intact en er wordt weinig gedaan om de gameplay zelf naar moderne maatstaven om te bouwen.

De opvallendste toevoegingen zitten dan ook niet zozeer in het spelen zelf, maar in de collectie eromheen. De menu’s zijn behoorlijk uitgebreid en bevatten veel achtergrondinformatie over James Pond en de verschillende games. Daarmee kun je niet alleen een oude game starten, maar ook meer te weten komen over de geschiedenis van de serie.

De collectie bevat vier games, maar in totaal twaalf uitvoeringen voor onder meer de Amiga 500, Mega Drive en Genesis, SNES en Commodore 64. Daardoor krijg je een aardig beeld van hoe dezelfde serie er op verschillende systemen uitzag en klonk.

Wel zijn er een aantal moderne toevoegingen aan de games. Zo zijn er meerdere save-slots (save states), controller rumble, instelbare scanlines, audiobediening en aanpasbare schermranden. Het zijn geen veranderingen die de oorspronkelijke games ingrijpend aanpassen, maar ze maken de collectie wel wat praktischer op moderne hardware.

Een interactieve geschiedenis van James Pond

Waar de games zelf weinig aanpassingen nodig hebben en vooral op emulatie leunen, heeft System 3 duidelijk werk gestoken in de rest van de collectie. De menu’s zijn uitgebreid en vormen eigenlijk een soort interactieve geschiedenis van James Pond. Er profielen van personages en informatie over de verschillende titels en levels te vinden.

Dat gaat behoorlijk ver. Ook originele verpakkingen en andere informatie uit de geschiedenis van de serie zijn opgenomen. Daarnaast is er een tijdlijn die laat zien hoe James Pond zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. Het nieuwe Pondverse brengt dat allemaal samen in één omgeving.

James Pond komt weer boven water

James Pond Legacy: The Pond Is Not Enough verschijnt in oktober 2026 voor de Nintendo Switch 2. De fysieke collectie wordt bovendien in een beperkte oplage van maximaal 6.000 exemplaren uitgebracht. De exacte releasedatum en verdere informatie over de verkoop worden later bekendgemaakt.

Mijn speelsessie was te kort om al een oordeel over de volledige collectie te geven. Daarvoor moet ik simpelweg veel langer met de verschillende games aan de slag. Wat ik op de Switch 2 heb gespeeld, liep in ieder geval soepel en liet vooral zien dat de oorspronkelijke games nog steeds centraal staan.

Dat is misschien ook de belangrijkste conclusie na het gesprek met Mark Cale. James Pond Legacy is niet de zoveelste poging om een klassieker volledig opnieuw uit te vinden. De collectie brengt vooral bestaande games en verschillende versies daarvan opnieuw bij elkaar en probeert tegelijkertijd een deel van de geschiedenis van James Pond te bewaren.

En hoewel de discussie rond AI inmiddels onlosmakelijk met de collectie verbonden lijkt, vond ik het gesprek met Cale uiteindelijk vooral interessant vanwege zijn verhaal over preservation. Het is makkelijk om bij een oude game alleen naar de nostalgie te kijken, maar zonder aandacht voor het bewaren van die games en hun verschillende versies wordt het steeds moeilijker om die geschiedenis daadwerkelijk te ervaren.